“Venedik Dosyası” yazı dizimizin ilk yazısında Türk, İslâm ve Akdeniz tarihi için önemli bir devlet olan  Venedik‘in genel tarihçesi hakkında araştırmalarda bulunduk.

İtalyanca “Venezia”, Latince “Venetia” adıyla anılan şehir, Adriyatik Denizi’nin iç kısmında çok sayıda ada üzerine kurulmuştur.[1] Lagün sakinleri ve Charlemagne ile yapılan Adriyatik mücadelesinin bir neticesi olarak fiziksel, siyasal ve ticari bir niteliğe sahip Venedik kenti doğdu.

Venedikliler ıslak toprağı kütük yığınlarıyla derinlemesine doldurup İstria’dan getirttikleri kerestelerle ahşap evler inşa ederek, Rialto’ya yakın olan adalara yayılmaya başladılar.[2] Adalar arasında ulaşım kanallar yoluyla sağlanırken, yaklaşık 160 adet kanal bulunmaktadır. Suları her 6 saatte bir yükselir, alçalır.[3]  Şehir 6 bölgeden oluşmaktadır. San Marko, Rialto, San Giorgio Maggiore, Murano, Burano ve Torcello bu bölgelerdir. “Lido” adı verilen yer ise şehri koruyan bir dalgakıran vazifesi görür. Venedik’te kurulan ilk yerleşimin Torcello Adası’nda olduğu arkeolojik kazılar sonrasında anlaşılmıştır. Güçlü donanması ve deniz ticaretiyle ön plana çıkarak Adriyatik kıyılarından Karadeniz kıyılarına uzanan bir bölgede varlığını sağladı. [4]

Yeniçağ’ın başlarında “Stato da mar” yani “Deniz Devleti” olarak nitelendirilen Venedik Cumhuriyeti, tüm Akdeniz’den ve Avrupa’dan insanların bir araya geldiği eşsiz bir kenttir.[5] Birçok devlet Osmanlı İmparatorluğu ile ilişki içine girdiyse de hiçbiri Venedik Cumhuriyeti kadar ileri gitmedi. Başlangıçta ticari kurulan ilişkiler ardından Venedik bir dönem Akdeniz ticaretini kendi tekelinde barındırmış, bu durumdan rahatsız olanlar Venedik’in gücünü kırmaya çalışmıştı. Yine de Venedik XVII. Yüzyıla kadar Osmanlı İmparatorluğu’nun en önemli ticari ortağı konumundadır.[6]

  1797 tarihinde Napolyon’un işgaline uğrayan Venedik, XIX. Yüzyılda Avusturya İmparatorluğu’nun bir parçası olur. Ardından 1866 tarihinde ise İtalya Krallığı’na bağlı hale gelir. [7]


Dipnot

[1] Maria Pia Pedani, “Venedik”, DİA, c.43, İstanbul 2013, s.44.

[2] David Abulafia, Büyük Deniz, Çev.:Gül Çağalı Güven, Alfa Yay., İstanbul 2012, s.293.

[3] Katip Çelebi, Deniz Savaşları Hakkında Büyüklere Armağan, Kabalcı Yay., İstanbul 2007, s.22.

[4] Pedani, a.g.e., s.44.

[5] Eric R. Dursteler, İstanbul’daki Venedikliler, Çev.:Taciser Ulaş Belge, Türkiye İş Bankası Kültür Yay., İstanbul 2012, s.3.

[6] Dursteler, a.g.e., s.5.

[7] Pedani, a.g.e., s.44.