Tarih boyunca Türklerin Türkler ile yaptığı savaşlar günümüze değin etkileri süren izler bırakmıştır. Bu yazımızda genel olarak Türklerin Türklerle yaptığı savaşları ele aldık.

Genel anlamda Türkler, bilinen geçmişlerinin en ücra köşesinden yaşadığımız yüzyıla değin bir savaş hali ve bir mücadele içerisinde bulunmuşlardır. Her ne kadar farklı topluluklar, kavimler, milletler ve devletler ile çarpışmış olsalar da bu çarpışmaların bir örneğini de kendi bünyelerinde yaşamışlardır.

Tarihte yıkmış olduğu devletler kadar, kurmuş olduğu devletler konusunda da bir hayli ön plana çıkan Türkler, bu anlamda teşkilatçı yapılarını da ortaya koymuş oluyorlar. Bu kadar fazla Türk devletinin aynı dönem içerisinde ve birbirine yakın coğrafyalarda kuruluyor oluşu da yazımızın başlığında ifade ettiğimiz konuya gelmemize vesile oluyor.

Çok sayıda Türk devletinin yakın dönemlerde ve yakın coğrafyalarda kurulmuş oluşu, o devletlerin elbet bir gün birbiri ile mücadele etmesi ihtimalini doğuruyor. Nitekim bu mücadele hikayenin en başından, Türkistan havalisinden itibaren başlıyor. Göktürk Kağanlığı’nın zor zamanlarından istifade ederek hamle yapan Uygurlar ve Karluklar karşı bir harekette bulunarak Göktürklerin çöküşüne, Uygur Devleti’nin doğuşuna ortam hazırlıyorlar. Uygur Devleti de bir başka Türk topluluğu olan Kırgızlar tarafından aynı son ile ortadan kalkıyor.

Anadolu topraklarına yaklaşan tarih serüvenimiz içerisinde Karahanlılar, Doğu ve Batı olarak iki bölüme ayrılmış, Batı bölümü bir Türk devleti olan Harezmşahlar yıkılmıştır. Tarihler 1040’ı gösterdiğinde meşhur Dandanakan Savaşı yine Türk devletleri arasında cereyan etmiş ve savaştan mağlup ayrılan Gazneliler tarih sahnesinden silinirken, Selçuklu adını verdiğimiz bir devlet ortaya çıkmıştır.

Türkiye Selçuklu hükümdarı I. Alaeddin Keykubad ve Celaleddin Harezmşah arasında 1230 yılında gerçekleşen Yassıçimen Savaşı da akıllara kazanan bir savaş olup, Harezmşah hanedanının sonunu getirmiştir. Bu dönemde Anadolu topraklarında bulunan beyliklerden Danişmendlilerin yine Türkiye Selçukluları ile olan mücadelesi de dikkatlerden kaçmamalıdır. Osmanlı Devleti ise beylik devirlerinden itibaren sivrilen ve öne çıkan Türk beyliği olmuş nitekim Anadolu’da Türk birliğini sağlama yolunda adımlar atmıştır. Bu amaçla hareket ettiği sıralarda yine aynı amaç uğruna hareket eden bir başka Türk beyliği Karamanoğulları ile çekişme yaşadıklarını belirtmeliyiz.

Özellikle 16. yüzyıl, Türklerin birbiri ile olan mücadelelerinin en meşhurlarının yaşandığı yüzyıldır diyebiliriz. Akkoyunlular’ın Şah İsmail’in Safevileri ile olan mücadelesi ve yine Safevilerin Osmanlılar ile olan mücadelesi tarih içerisinde akıllara kazanan savaşlardır. Akkoyunlulara nispeten Osmanlı-Safevi mücadelesi bu konuda hatırlarda en çok kalan çekişme olabilir. Bildiğiniz üzere Fars topraklarında hüküm süren Şah İsmail ve Anadolu topraklarında hüküm süren Yavuz Sultan Selim orduları arasında cereyan eden Çaldıran Savaşı Türklerin Türklerle yaptığı savaşlar arasında önemli yer tutar. Bu savaştan kısa süre sonra bu sefer Osmanlılar, Memlükler ile karşı karşıya gelmiş, Osmanlıların Mısır topraklarında hüküm sürmesiyle sonuçlanmıştır.

Türklerin Türklerle yaptığı savaşlar elbette burada bitmiyor. Safeviler ile uzun süre daha savaşlar yaşanacak, neticesinde bugünkü İran sınırımızı teşkil ettiğimiz Kasr-ı Şirin imzalanacaktır.

Bu yazıyı oluştururken, Osman Turan’nın “Selçuklular Tarihi ve Türk-İslam Medeniyeti”, Erdoğan Merçil’in “Selçuklu Devletleri Tarihi”, İbrahim Kafeoğlu’nun “Türk Milli Kültürü”, adlı eseri ve ilgili Diyanet İslam Ansiklopedisi maddeleri kullanılmıştır.