Sultan Alparslan’ın ölümü tarihte bir başka hükümdarın başına gelmeyecek şekilde olmuştu. Peki Sultan Alparslan nasıl ölmüştü?

Malazgirt Zaferi kazanılmıştı. Zaferin ardından Isfahan’a dönen Sultan Alparslan, ülkenin doğu yakasında meliki Ayaz ile mücadele eden ve huzursuzluklara sebebiyet veren damadı Karahanlı hükümdarı Şemsülmülûk üzerine sefer ihtiyacı duydu. Aynı zamanda Nasr Han, Ayaz ile olan mücadelesinde kardeşi Ayaz’a gizlice yardım ettiğini iddia ederek eşini öldürmüştü. Bu durum ise Karahanlı üzerine bir seferi gerekli kılmıştı.

Kaynaklarda geçen bilgilere göre yaklaşık 200 bin kişilik Selçuklu ordusu tertib edildi ve Nasr Han‘a karşı harekete geçildi. Ancak önlerinde bir engel vardı. Ceyhun Nehri…

Sultan Alparslan inşa ettirdiği gemilerle ordusunu 24 günde nehrin karşı yakasına geçirdi. Ardından Selçuklu ordusu yoluna devam etti.

Karahanlılar dahi Selçuklulara karşı mukavemet göstermezken, Nasr Han’ın adamlarından olan ve aynı zamanda Berzem Kalesi‘nin kumandanı olan Yusuf el-Harezmi Sultan Alparslan’a karşı mukavemet gösteriyordu. Nihayetinde daha fazla direnmenin gereksiz olduğunu anlayan Yusuf teslim oldu. Ancak bu bir planın parçasıydı.

Teslim olmadan önceki gece Yusuf, eşi ve üç çocuğunu Selçuklulara tutsak olmasın diye boğazlayarak öldürmüş, o gecenin sabahında ise Selçuklulara teslim olmuştu.

Teslim olan Yusuf, Sultan Alparslan‘ın huzuruna çıkarıldı. Ayaklarını öpmek bahanesiyle yere kapanan Yusuf, o esnada çizmesine gizlemiş olduğu hançeri çıkararak Sultan Alparslan‘a saldırmıştır. Bunu takiben Yusuf, odadakiler tarafından oracıkta öldürülmüştür.

Sultan Alparslan ağır yaralanmıştı. O yaralar Sultan’ı oldukça zorlamaktaydı. Nitekim 4 gün sonra 24 Kasım 1072 tarihinde Sultan Alparslan daha fazla dayanamadı ve hayata gözlerini yumdu. Cenazesi meliklik yaptığı Merv kentine götürüldü ve orada toprağa verildi.

Sultan’ın ölümü bazı karışıklıklar doğurabileceği düşüncesiyle bir müddet gizlenmiş, daha sonra açıklanmıştır.

Ölüm haberinin Bağdat’a ulaşması ile halife Kaim Biemrillah 20 Ocak 1073 günü, Sultan Alparslan’ın İslâm alemine yaptığı büyük hizmetlerden dolayı çıkardığı bir buyruk ile bir hafta yas ilan etmiştir. Selçuklu beldelerinde olduğu gibi Bağdat’ta da halk büyük bir yasa boğulmuş, dükkanlar kapatılmıştır.

Türk tarihi ve Dünya tarihinde çok önemli rol oynayan Sultan Alparslan, adil yönetimi ile ön plana çıkmış, bir çok kesim tarafından sevilen bir devlet adamı olmuştur. Atalarından devraldığı görevi başarı ile sürdürmüş ve gelecek nesillerine aktarmıştır.


Kaynak:

• Prof. Dr. Ali SEVİM – Prof. Dr. Erdoğan MERÇİL, Selçuklu Devletleri Tarihi, TTK Yayınları, Ankara 2014.

• Prof. Dr. Osman TURAN, Selçuklular Tarihi ve Türk-İslam Medeniyeti, Ötüken Yayınları, İstanbul 2015.

• Prof. Dr. İbrahim Kafesoğlu, “Alparslan”, DIA, C.2, 1989, syf.526-530.


 

IV. MURAD’IN ÖLÜMÜ