Selçukluların soy ağacını inceliyoruz. Babalar, oğulları, Büyük Selçuklu’nun hükümdarları ve Büyük Selçuklu soy kütüğüne dair her şey…

Selçuklular Oğuzların Kınık boyuna mensupturlar. Selçukluların atası olarak bilinen ve çok kuvvetli olması nedeniyle kendisine Oğuzlar arasında Demir Yaylı(Temir Yalığ) denilen Dukak, Oğuz Yabgu Devleti’nde Yabgu’nun ardından gelir. Siyasi ve askeri olarak önemli görevlere sahiptir. Daha sonra Oğuz Yabgusu ile anlaşmazlığa düşer ve bu bir kavgaya dönüşür. Ancak barıştıklarına dair söylemler de vardır. Dukak hakkında bilinenler bunlardan ibaret olup ölüm tarihi de kesin olmamakla birlikte 875-885 yılları arasında olduğu tahmin edilmektedir.

Selçuk, Dukak’ın ölümü sonrası genç yaşlarda Oğuz Yabgusu tarafından sübaşılığa atanır. Sübaşı bugünkü anlamda Genelkurmay Başkanlığı ile eşdeğer bir rütbedir. Ardından Kınık boyunun beyliğini üstlenir. Beraberindeki Oğuzlarla birlikte İslamiyeti seçer. Böylece Selçuklu tarihinde İslamiyeti kabul eden ilk hükümdar olur. Selçuk’un Mikail, Arslan, Musa ve Yusuf adında 4 oğlu bulunmaktadır. Mikail‘in bir sefer esnasında şehit düşmesi onun oğullarına dedesinin bakacağı anlamına geliyordu. O çocuklar Tuğrul ve Çağrı idi. Yani Tuğrul ve Çağrı Bey, dedeleri Selçuk Bey tarafından yetiştirilmişti.

Arslan Yabgu ise oğlu Kutalmış ve yakın arkadaşları ile birlikte, hile sonucu Sultan Mahmud tarafından tutuklanır. Selçuk’un oğullarından Musa Yabgu ve Yusuf Yınal hayatta kalmıştır. Ancak kısa süre sonra Karahanlı Beyi Ali Tekin, Alp Kara komutasında gönderdiği bir ordu ile Yusuf Yınal ve birçok Selçuklu beyini öldürmüştür.

Musa Yabgu yeğenleri Tuğrul ve Çağrı Bey ile idarede hakim olurlar. Tuğrul Bey ilk sultan olsa da kendisinin evladı olmadığı için onun ardından tahta Çağrı Bey‘in oğullarından Alparslan çıkar. O esnada Arslan Yabgu’nun oğlu Kutalmış tahtta hak iddia ederek ortaya çıksa da Alparslan tahtın yeni sahibi olur.

Alparslan‘ın ölümü sonrası kardeşi Kavurt‘un tahtta hak iddia etmesi bir anlaşmazlık doğursa da Alparslan‘ın genç ve tecrübesiz oğlu Melikşah tahta çıkar. Onun ölümüyle de devlet adeta duraklama dönemine girdi. Çünkü Melikşah’ın oğulları Berkyaruk, Muhammed Tapar ve Sencer arasında uzun süren taht mücadeleleri devleti yıpratmıştı. Nihayetinde 3 kardeş sırayla tahta çıksa da Sultan Sencer‘in ölümüyle bir devlet tarih sahnesinden çekilir.


Kaynak:

• Prof. Dr. Ali SEVİM – Prof. Dr. Erdoğan MERÇİL, Selçuklu Devletleri Tarihi, TTK Yayınları, Ankara 2014.

  • Rana Sultan

    Teşekkürler.