Ortaçağ Tarihi Ana Kaynakları yazımızda Ortaçağ İslam, Bizans, Haçlı, Ermeni ve Süryani kaynaklarını ele aldık.

Genel olarak Ortaçağ Tarihi’nin başlangıç ve bitiş tarihleri hakkında 3 genel görüş vardır. Bunlardan ilki, 375 yılında Avrupa Hun Devleti Hakanı Balamir’in etkisiyle başlamış olan Kavimler Göçü’nden, 1453 yılında İstanbul’un Osmanlılar tarafından fethine kadar olan süreyi kapsar. İkinci görüş olarak, 395 yılında Roma İmparatorluğu’nun ikiye bölünmesinden 1492 yılında Amerika’nın Keşfi’ne kadar olan süreyi kapsar. Son görüş olarak ise, 610 yılında İslamiyet’in doğuşundan 1453 yılına Osmanlı’nın İstanbul’u fethine kadar olan süreyi kapsar.

Hangi görüşü dikkate alsanız da Müslümanlar için aydınlık, Batı alemi için karanlık bir süreç olan Ortaçağ, dünya tarihinde çok önemli bir dönüm noktası teşkil eder. Bin yılı aşkın bir süreyi ifade eden bu süreçte, tarihin o zamana kadar görmüş olduğu en büyük imparatorluk olan Roma İmparatorluğu ikiye bölünmüş daha sonra ise yıkılmıştır. Yine bu dönemde İslamiyet doğmuş ve yeni bir din ortaya çıkmıştır.

Bunların dışında, bozkırlardan gelen Türk kavimleri Anadolu’ya yerleşmiş ve bunların bir sonucu olarak zamanın en büyük hareketlenmelerinden biri olan Haçlı Seferleri ortaya çıkmıştır. Yine bu dönemde İskandinav kavimlerinde de büyük bir hareketlenme olmuş, Normanlar güneye doğru ilerlemeye başlamışlardır. İslamiyet’i benimsemeyen diğer Türk kavimleri yine zamanın en büyük İmparatorluğu olan Bizans İmparatorluğu sınırlarına kadar dayanmış ve Balkanlarda ilerlemişlerdir. Avrupa’da ise bugünkü Avrupalı devletlerin temelleri atılmıştır. 13. yüzyılda gerçekleşen Moğol İstilası, Batı Anadolu’daki Türkmen nüfusunu artırmış, Türkmenleri Bizans sınırlarına doğru gitmeye mecbur bırakmıştır. Yine bu dönemde sonraki yüzyıllarda dünyanın büyük bir bölümüne hakim olacak Osmanoğulları tarih sahnesine çıkmıştır.

Ortaçağ Tarihi Ana Kaynakları

Bu bağlamda bu yazımızda, Ortaçağ’dan haber veren birincil kaynakları konu alacağız.

Ortaçağ İslam Kaynakları:

  • İbn İshak – Siretü’l Nebebiyye
  • El Belazuri – Futühü’l Buldan’’
  • Taberi – Tarihu’r-Rusûl ve’l-Mulûk
  • Ebu’l Ferec – Kitabü’l Egani
  • İbn Bibi – Selçukname
  • İbnü’l Esir El Kamil fi’t Tarih
  • Nizamü’l Mülk – Siyasetname
  • İbn Fadlan Seyahatnamesi
  • İbn Battuta Seyahatnamesi
  • Azimi – Tarihü’l Azimi
  • İbnü’l – Kalanisi – Zeylü Tarih-i Dımaşk
  • İbnü’l – Cevzi – El-Muntazam fi Tarihi’l-Müluk ve’l-Ümem, Mir’atü’z – Zaman
  • İbn Kesir – El-Bidaye ve’n-Nihaye
  • İbnü’l Azrak el- Fariki – Tarihu Meyyafarikin

Ortaçağ Haçlı Vekayinameleri:

  • Gesta Francorum
  • Fulcherius Carnotensis
  • Albertus Aquensis
  • Willermus Tyrensis

Ortaçağ Ermeni ve Süryani Vekayinameleri:

  • Urfalı Mateos Vekayinamesi
  • Sebeos – Heraklios Tarihi
  • Anonim Süryani Vekayinamesi
  • Süryani Mihael – Vekayiname

Ortaçağ Bizans Kaynakları:

  • Theophanes Chronographia
  • Nikephoros Kroniği
  • Anna Komnena – Alexiad
  • Niketas Khoniates – Historia
  • Kinnamos Tarihi