Saraydaki kadın hakimiyetinin sembolü olan Mahpeyker Kösem Sultan‘ın icraatleri ve ölümüne kadar giden süreç. Kaynağından sizlere…

Kösem Sultan Kimdir?

Mahpeyker Kösem Sultan

Kösem Sultan, Sultan I.Ahmed‘in hasekisi, Sultan IV.Murad ve Sultan İbrahim‘in annesi. Kösem Sultan‘ın hayatının ilk yıllarına dair bilgiler yok denecek kadar azdır. Ortodoks bir papazın kızı olduğu ve muhtemelen Bosna civarından getirildiği ileri sürülür.

Aslında asıl adı Mahpeyker‘dir. Kösem lakabının ise pürüzsüz ve güzel bir cildi olmasından dolayı verildiği muhtemeldir. 1651 yılında öldüğü sırada 62 yaşında olduğu rivayet edilir dolayısıyla 1589 yılında doğmuş olma ihtimali yüksektir.

Sultan I.Ahmed

Saraya ilk geldiğinde Sultan I.Ahmed‘in dikkatini çeker ve hasekisi olur. 1612 yılında Murad(IV.), 1615 yılında İbrahim ve ardından da Kasım’ı dünyaya getirir. Yıllar geçtikçe sarayda ön plana çıkmaya başlar. Sultan I.Ahmed‘in ölümcül humma hastalığına yakalanışı sonrası tahta oğullarını çıkarmak için harekete geçer.

Oğullarından önce, Sultan I.Mustafa ve Sultan II.Osman’ın padişahlığı zamanında arkaplanda kalsa da, Sultan IV.Murad‘ın padişahlığı ile arzu ettiği imkana ve koşullara kavuşur.

Sultan IV.Murad

Oğlu Murad henüz 12 yaşında tahta çıkmıştı. Bu durum Kösem‘in idarede söz sahibi olmasının önünü açar. Öyle ki yaşanan sorunların çözümünde devlet erkânı ile birlikte çalışmıştır.

Sultan IV.Murad ise bu süreçte idareyi öğreniyor ve yönetimi tamamen üzerine almayı planlıyordu. Ancak annesi Kösem‘in öyle bir niyeti yoktu. Niyeti olmasa da gelişen olaylar Sultan IV.Murad’ın idareyi eline almasıyla sonuçlandı. Ama halâ annesinin sözünü dikkate almaktaydı.

Sultan IV.Murad ayrı anneden kardeşi Beyazid, Süleyman’ı, öz kardeşi Kasım’ı öldürmüştü. Bir tek İbrahim hayattaydı. Kösem Sultan onu aciz ve zavallı gibi göstererek ölümünün önüne geçmişti. Daha sonra hayatını kurtardığı oğlu İbrahim’in tahta çıkmasını da sağlayacaktı.

IV.Murad’dan sonra tahta geçen Sultan İbrahim döneminde Kösem Sultan bir miktar daha yönetimde söz sahibiydi. Çünkü Sultan İbrahim’in zihinsel problemleri Kösem‘in kontrolü eline almasına ortam hazırlamıştı. Ancak bu durum ona engel de olabilirdi.

Zihinsel ve sinirsel problemleri bulunan Sultan İbrahim’in istekleri gün geçtikçe artıyor ve bu talepler hiç olmayacak boyutlara ulaşıyordu. Tüm devlet erkanı tahttan indirilmesini zaruriyet olarak görüyorlardı. Nihayetinde de durumu Kösem Sultan‘a bildirdiler ve neticede torunu Mehmet’in cülüsü gerçekleşti. Böylece Sultan İbrahim’in saltanatı da Kösem Sultan’ın istediği gibi geçmemişti.

Kösem Sultan’ın ölümüne giden yol

Hatice Turhan Sultan

Sultan IV.Mehmet tahta çıkmıştı. Sadece 7 yaşındaydı. Yaşı validesi Hatice Turhan Sultan‘ın yönetime dahil olmasını gerektirse de Kösem Sultan meydanı boş bırakmaz. İlk başlarda bu durum hoş karşılansa da zamanla Turhan Sultan, Kösem Sultan aleyhinde çalışmalara başlar. Valide Sultanlar karşı karşıyadır.

Kösem Sultan ve taraftarı olan ağalar, Turhan Sultan‘ı ortadan kaldırıp, Sultan IV.Mehmet’i tahttan indirip yerine kardeşi Süleyman’ı çıkarmayı planladılar. Gizli mektuplar ile Turhan Sultan ve 4 ağanın öldürülmesi için ocak ağalarından yardım istedi.

Plana göre gizlice saraya inilecek, Turhan Sultan ve adamları bertaraf edilecek, ardından Sultan IV.Mehmet’e zehirli şerbet içirilecekti. Ancak iki valide sultan ile de münasebeti bulunan Meleki Kadın Turhan Sultan’ı uyarınca çark Kösem Sultan‘ın aleyhinde dönmeye başladı.

Şimdi Turhan Sultan Kösem Sultan‘ı öldürmek için harekete geçecekti. Başlala Süleyman Ağa’ya bu görev verildi. Süleyman Ağa ve adamları gizli odalardan birine girip dolap üzerindeki gizli hücrede (gurfe) saklanan Kösem Sultan‘ı buldular. Apar topar aşağı indirdiler. Asılı bulunan perdelerin ipiyle oracıkta boğularak öldürüldü. Ardından odası ve mücevheratı yağma edildi.

Kösem Sultan için yolun sonu gelmişti.


Kaynak

• İNALCIK, Halil, Devlet-i Aliyye, Türkiye İş Bankası Yayınları, İstanbul 2016.

• İLGÜREL, Mücteba, Kösem Sultan” , DIA, C.26, 2002, syf. 273-275.

• ÖZCAN, Abdülkadir, IV.Murad Şarkın Sultanı, Kronik Yayınları, İstanbul 2016.

 

IV. MURAD’IN ÖLÜMÜ

Nam-ı diğer “Şarkın Sultanı”, Osmanlı Devleti’nin 17. padişahı Sultan IV. Murad’ın Vefatı… Sultan IV. Murad, 27 Temmuz 1612 tarihinde Beylerbeyi’nde bulunan İstavroz kasrında dünyaya geldi….