Dünya‘nın 8. harikası olarak da nitelendirilen, yüksekliği 10 metreyi bulan heykelleri ve metrelerce uzunluktaki kitabeleri ile Nemrut, UNESCO Dünya Mirası listesinde yer almaktadır.

2150 metre yükseklikte göğe uzanırcasına görkemli bu heykelleri anlamak için Kommagene Uygarlığı‘na ve özellikle Kommagene Kralı I.Antiochos‘a dikkat vermemiz gerekir. I.Antiochos, MÖ.38 (37) yılında ölene kadar Kommagene‘de hüküm sürmüştür. Heykeller, yazıtlar ve devasa anıt mezardan da anlaşılacağı üzere krallık onun döneminde tarihinin en parlak dönemini yaşamıştır. Gösterişli anıt mezar ile kendisini hem Doğu’ya hem de Batı’ya ithaf etmiştir. Anıt mezarın bir tarafının Doğu’ya diğer tarafının Batı’ya bakıyor oluşu onun Doğu ve Batı arasında seçim yapamadığını gösterir. Bu durum yazıtlarına da yansımıştır. Yine yazıtlarından öğreniyoruz ki ölünce yüksek, ıssız bir bölgeye ve tanrıların yanına gömülmek istemiştir. Yaptırdığı anıt mezar ve tanrı heykelleriyle de bunu mümkün kılmıştır.

Heykellerin Sırrı Nasıl Çözüldü?

Bölgedeki çalışmaları Otto Punchtein öncülüğünde bir ekip yürüttü. Ele geçen Grekçe bir kitabeyi çözen araştırmacılar, bu eserlerin Kommagene Uygarlığı’na ve Kommagene Kralı I.Antiochos‘a ait olduğunu keşfettiler.

Kommagene?

Kommagene, Yunanca  bir isim olup “Genler Topluluğu” anlamına gelmektedir. İsmiyle bağdaşır bir yapıda, Hellen, Pers ve Makedon kültür etkisinin bir arada görüldüğü bir uygarlık olarak öne çıkmaktadır.

Bölgede Bulunan Yapılar Neler? 

Yapıların bulunduğu dağın tepesi oldukça ilgi çekici. Yüksekliği 10 metreyi, ağırlığı 6 tonu bulan heykellerin arkasında boyu 50 metreyi, çapı 150 metreyi bulan koni şeklinde bir tepe bulunur. Bu tepenin altında ise Kommagene Kralı I. Antiochos‘un mezarı bulunur. Günümüze kadar bir çok tünel kazma girişimi olsa da kral mezarına şimdiye kadar ulaşabilen olmamıştır. Bir iddiaya göre Antiochos‘un ünlü Mısır firavunu Tutankhamun kadar zengin olduğu söylenmektedir.

Sözün özü, kendini ne tamamen Doğu’ya ne de tamamen Batı’ya ait hisseden bu hükümdar, tanrıları somutlaştırdığı heykeller ve kendisi için yaptırdığı anıt mezarı ile bugün bile adından söz ettirmeyi başarmıştır.


Kaynak:

•Kevser Taşdöner ÖZCAN, “HELLENİSTİK DÖNEMİN KÜÇÜK BİR KRALLIĞI: KOMMAGENE”, Tarih Okulu Dergisi, Sayı XXIII, 2015, s.97-118.

•T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Tanıtma Genel Müdürlüğü İnternet Sitesi (www.tanitma.gov.tr/TR,22702/nemrut.html)

•Josef Flaherty, “Nemrut:Kralların ve Tanrıların Taşlaştığı Yer”, BBC Dergi, 2017.

•”Nemrut”, THY Skylife Dergisi, 2007. (www.turkishairlines.com/tr-at/skylife/makaleler/2007/kasim/nemrut)