Türkler geçmişte bir çok kavim, topluluk ve devletle ilişki içinde bulunmuştur. Bunlardan bir tanesi de hiç şüphesiz Bizans İmparatorluğu‘dur. Bu süreçte Türk beyleri, hükümdarları, sultanları ile Bizans İmparatorları arasında ilginç ve bir o kadar önemli diyaloglar kayda geçmiştir.

Sultan Melikşah‘ın Bizans İmparatoru I.Aleksios Komnenos‘a yazmış olduğu mektubu ele aldık. Mektup yazmasına neden olan olaylar ise şöyle gelişmiştir. Sultan Melikşah, Anadolu’da başına buyruk hareket eden Selçuklu beylerini itaat altına almak için I.Aleksios’a ittifak ve evlilik yoluyla hısım olmayı teklif eder. Teklifi kabul görürse kıyı bölgelerinden Türkleri çekeceğini vaad eder. Takiben bu teklifi Siyavuş adlı bir elçi ile gönderir. Ancak I.Aleksios, huzuruna gelen elçi Siyavuş’u kendi tarafına çeker ve mektupla birlikte elçiyi kıyı bölgelerinde dolaştırıp buraları boşaltmaya girişir. Sultan Melikşah, Siyavuş’tan uzun zamandır haber alamaz. Neticede onun Hristiyanlığı kabul ederek, hile yoluyla şehirleri boşalttığını öğrenir. Buna sinirlenen Sultan Melikşah hemen bir mektup yazar ve Anna Komnena’nın aktardığına göre I.Aleksios Komnenos‘a şunları söyler;

İmparator! Sana ilişkin şeyleri öğrendim:Nasıl, daha devletin yönetimine henüz geçmiş iken, kendini çeşitli tehlikelerle karşı karşıya bulduğunu; nasıl, sen Latinleri yeni haklamış iken İskitlerin(Peçeneklerin) sana karşı saldırı hazırlığına giriştiklerini; Emir Ebu’l Kasım’ın kendisinin de vaktiyle Süleyman’ın seninle yapmış bulunduğu antlaşmayı çiğneyerek, Asya’yı(Anadolu’yu) ta Damalis’e (Üsküdar) kadar talan ettiğini bana anlattılar. Ebu’l Kasım’ın o yörelerden kovulmasını ve Asya’nın Antakya ile birlikte senin egemenliğine dönmesini istiyorsan, oğullarımla evlendirilmek üzere bana kızını gönder. Böylelikle artık engel tanımayacaksın ve yanında bağlaşık olarak ben bulununca, yalnız doğuda değil ta İllyrikon’a(Arnavutluk) kadar ve tüm batıda da her şeyi başaracaksın; bizim sana göndereceğimiz ordular sayesinde artık hiç kimse sana karşı koyamayacak.”

Sultan Melikşah ilk mektubundaki teklifleri tekrar ettiği ikinci mektubunda da gayet sakin bir dil kullanmış ve Bizans İmparatoru I.Aleksios Komnenos ile akraba olmayı istediğini yinelemiştir. Aslında buradan onun Anadolu Türk birliği ve bu konudaki hassasiyetini anlayabiliyoruz. Bizans imparatoru hem kızını göndermek istemiyor hem de Türk sultanını karşısına almak istemiyordu. Bu nedenle bir elçi heyeti yollar ve heyet yolda iken Sultan Melikşah‘ın ani ölümü elçinin yarı yoldan geri dönmesine ve evlilik yolu ile akraba olma düşüncesinin ortadan kalkmasına neden oldu.


Kaynak

•Yusuf AYÖNÜ, Selçuklular ve Bizans, TTK Yayınları, Ankara 2014.