İbn Sina‘yı bu kadar meşhur yapan şey neydi?

İbn Sina olarak bilinen ama Batı kaynaklarında daha çok Avicenna ismi ile geçen Şeyhül Reis yani ünlü İslam tıp hekimi kimdir? Ayrıca bu adamı bu kadar meşhur yapan neydi?

İbn Sina‘nın dünya tıbbını bu kadar uzun süre etkilemesinin sebebi tabii ki sunduğu yeni fikirler ve tıbbı sistemleştirdiği ünlü eseri “El-Kanun-fi’t-Tıbb”adlı eseri. Batı’da bilindiği adı ile Canon adlı eserinde nelerden mi bahsediyor?

Kitabın nelerden bahsettiğini söylemeden önce İbn Sina kimdi ve nasıl meşhur oldu ona bakalım. 16 yaşındaki İbn Sina, Buhara padişahı Nuh b. Mansur’u hiç bir hekim tedavi edemezken parlak zekâsı sayesinde Mansur’u tedavi etti ve sonrasında ünlü bir hekim olmanın kapıları genç İbn Sina‘ya birer birer açıldı. Sultan birçok hediyenin yanında ona kendi geniş kütüphanesini kullanma izni vermişti. Bu kütüphane onun için bulunmaz nimetti. İbn Sina‘nın kibirli ve kendini beğenmiş olduğunu da hatırlatarak kütüphaneden ayrılırken yaptığı iddia edilen şu olaya bakın: İbn Sina kütüphanedeki kitapları ezberledikten sonra kendinden başka kimse bu bilgileri öğrenemesin diye kütüphaneyi yakıp kaçtığı da iddia edilir.

Öğrencisine bir gün söylediği ”On sekiz yaşıma kadar öğrendiğim bilgiler dışında sonraları hiçbir yeni bilgi öğrenmedim, sadece öğrendiğim bilgilerde derinleştim.” sözleri ile kütüphaneyi yakması göz önüne alınırsa öğrenme aşkının insana neler yaptırdığını görebiliriz. Gerçi İbn Sina’nın bu tarz maceraları bitmiyor. Tartışmaya girdiği kişinin sen bu konuyu bilmiyorsun sözü üzerine bilmediği konu üzerine üç yıl çalıştıktan sonra kendisini aşağılayan Cübbai, İbn Sina’dan özür dilemek zorunda kalmıştır.

İbn Sina’nın Kanunu

İbn Sina’nın en önemli tıp eseri olan ve Türkçe 5 cilt olarak yayımlanan “El-Kanun-fi’t-Tıbb” eseri ile tıp alanında asıl ününe kavuştu. Bu kitap bugünkü tıbbın temellerini oluşturmaktadır. Yani bugün kullanılan tıbbın pek çok dalı bu eserde ayrıntılı bir şekilde anlatılmaktadır. Ameliyatların nasıl yapılacağı, hangi ilacın hangi kişilik özelliklerine sahip insanlara uygulanacağı gibi konular bulunmaktadır. Bu kitapla ilgili çok ilginç bir bilgi daha söyleyeyim. Kitabın tüm sistemi dört unsur olarak bilinen su, hava, toprak, ateş üzerinden inşa edilmiştir. Külliyattın ilk cildinde dört unsur teorisi ayrıntıyla anlatılmış ve kendinden sonra gelen tüm hekimleri etkilemiştir. İbn Sina neden 4 unsuru seçti ve tahta maddesi (Evet evet tahta doğru duydunuz zira tahta eski Çin tıbbında önemli bir yer teşkil etmekteydi.) neden es geçildi  bilmiyoruz. Lakin bizim genel olarak bildiğimiz gibi 4 unsur dünya üzerinde yaygın olarak kalmıştır.

Bunun yanında İbn Sina’nın filozof yönü de oldukça gelişmiştir. O zaten tarihte filozof-hekim olarak bilinirdi. Fakat filozof yönünün başka bir yazının konusu olması daha isabetli olur.