“Celali takvimi kim buldu? Başlangıcı hangi tarihtir? Ne zaman kullanıldı ve özellikleri nedir?” gibi sorularınızın yanıtı “Celali Takvim Nedir?” isimli yazımızda…

İslam’ın kabulüyle Türkler kendi kültürlerini elbette korudular. Fakat o dönemin kültür müesseselerini de benimsediler. Mesela Selçuklular ve Osmanlılar’ın Hicri Takvimi kullanması buna iyi bir örnek olarak karşımıza çıkmakta.

Ancak Celaleddin (diğer bir deyişle celalüddevle) lakaplı Büyük Selçuklu Devleti hükümdarı Sultan Melikşah takvim konusunda özel bir istekte bulundu. Sultan Melikşah‘ın büyük paralar harcayarak önce Isfahan’da sonra Nişabur ve Bağdat’ta kurdurduğu rasathanelerde, devrin büyük alimlerinden olan Ömer Hayyam, Ebu’l Muzaffer İsfizari, Meymun en-Necib el-Vasiti gibi isimler görev almaya başladılar. İskender ve Yezdicerd takvimlerini inceleyen ekip, bunları düzeltmek yerine yeni bir takvim sunmak istediler.

Celaleddin lakabına nispetle yeni bir takvim oluşturuldu ve adına da Celali Takvim denildi. Güneş yılı esasına dayanan bu takvim ilmi bakımdan Gregoryen sistemi kadar güvenilir ve hassas olmuştur.

15 Mart 1079 tarihinde başlayan takvim 365 gün 1/4 saat ve 12 ay şeklinde yani günümüzde kullandığımız Miladi takvim ile oldukça benzerlik göstermektedir. Ancak Celali takvimin kullanımı diğer Müslüman devletlerle olan ilişkilerde aksaklıklar yaşanmasına sebep olmaktaydı. Hicri takvimi kullanan diğer devletler ile yaşanan zaman farkı hayatın işleyişinde etkili olmaktaydı.

Sultan Melikşah‘ın vefatı sonrasında tekrar Hicri takvim kullanımına gidilmiştir. Bu tür takvim değişiklikleri tarih boyunca devam etmiş, Osmanlılar zamanında da yüzyıllar boyunca kullanılan Hicri takvime ek olarak Rumi takvim oluşturulmuş, Cumhuriyet ile birlikte Miladi takvime geçiş yapılmıştır.

Sultan Melikşah’tan Mektup

Türkler geçmişte bir çok kavim, topluluk ve devletle ilişki içinde bulunmuştur. Bunlardan bir tanesi de hiç şüphesiz Bizans İmparatorluğu‘dur. Bu süreçte Türk beyleri, hükümdarları, sultanları ile…


Kaynak

  • BAŞAR, Fahameddin, Popüler Tarih, 2006, syf.44.
  • TURAN, Osman, Selçuklular Tarihi ve Türk-İslam Medeniyeti, Ötüken Yayınları, İstanbul 2015, syf. 332.
  • AKGÜR, Necati, DİA, “Celali Takvimi”, c.7, 1993, syf. 157-158.

Sizin İçin Önerilen

 

Türkler tarih boyunca çeşitli takvimler kullanmışlardır. Bu takvimlerin başında ise On İki Hayvanlı Türk Takvimi gelir. Devamı için görsele tıkla…